panel

Warmtepomp

We moeten minder gas gaan oppompen uit Groningen en de uitstoot van CO2 die vrijkomt bij het verbranden van gas veroorzaakt klimaatverandering. We moeten dus veel minder gas gaan verbruiken, of misschien zelfs wel helemaal van het gas af. Hoe doen we dat? Je huis verwarmen kan tegenwoordig veel efficiënter met een warmtepomp dan met een CV ketel. Of een warmtepomp ook rendabel is in jouw geval, dat hangt er nog maar vanaf.

Wat doet een warmtepomp?

In onze omgeving (buiten dus) is veel ongebruikte energie aanwezig, zelfs als het ijskoud is buiten, zit er nog héél véél energie in de lucht. Warmtepompen kunnen deze energie omzetten in bruikbare warmte (of koeling).
Warmtepompen oogsten dus eigenlijk warmte van buiten en die brengen ze naar binnen. Daar is wel een pomp voor nodig en nog wat apparatuur die stroom verbruikt. Een warmtepomp kan wel 4 keer zoveel warmte naar binnen brengen, als er voor nodig is om de warmtepomp te laten draaien. Dat betekent een efficiëntie van 400%!

Lucht/water warmtepomp
Lucht/water warmtepomp

Wat voor warmtepompen zijn er zoal?

Een warmtepomp kan energie onttrekken uit een bron en die omzetten in bruikbare warmte voor een gebouw. Als bron kan worden gebruikt:

  • Lucht
  • Water
  • Bodem

In bestaande woonhuizen en appartementen (residentiële gebouwen) wordt bijna altijd gekozen voor de lucht als bron. We noemen dit lucht/water warmtepompen, omdat ze de warmte overbrengen van de lucht naar je CV-water. In de utiliteitsbouw (kantoren, scholen, ziekenhuizen) wordt vaak voor de bodem als bron gekozen. Bij een warmtepomp denken mensen vaak aan een boring, maar dat is bij woonhuizen dus helemaal niet nodig.

Hoe zit het precies met de efficiëntie van de warmtepomp?

Een lucht/water warmtepomp (LWW) haalt energie uit de lucht en waardeert die op naar een hogere temperatuur. Daarmee kan een pand worden verwarmt. Een LWW haalt ongeveer 3 kWh warmte uit de lucht en heeft 1 kWh elektra nodig om dit om te zetten in warmte in huis. Dat levert 4 kWh aan nuttige energie op. Een warmtepomp heeft dus eigenlijk een efficiëntie van 400%! Dat is enorm hoog. Een HR ketel heeft een efficiëntie van maximaal 97%. Een warmtepomp is dus altijd energiezuiniger dan een HR ketel op gas. In de praktijk pakken de rendementen trouwens vaak lager uit, voor zowel de LWW als voor de HR ketel.

Wat betekent COP en wat heeft dat met warmtepompen te maken?

Een LWW kan 1 kWh elektra gebruiken om 4 kWh energie bruikbare warmte te produceren. De LWW kan de nuttige energie dus verviervoudigen. We zeggen daarom dat de warmtepomp een COP heeft van 4. COP staat voor ‘Coëfficiënt of Performance’. De COP van een warmtepomp kan sterk wisselen. In een huis dat heel slecht geïsoleerd is, waar alles wordt verwarmd met kleine dunne radiatoren en waar de ramen vaak openstaan of heel wisselend stookgedrag is heeft een warmtepomp een heel lage COP, van misschien maar 1,5. In een huis dat juist goed geïsoleerd is met overal vloerverwarming en heel consistent stookgedrag kan op herfstdagen misschien wel een COP van 5,0 worden gehaald. De verschillen zijn dus situatieafhankelijk en een COP kan niet precies vooraf gegarandeerd worden, wat het natuurlijk lastig maakt om de kosten van een CV-ketel af te zetten tegen de kosten van een warmtepomp.

Wat voor typen warmtepompen zijn er? Hybride vs. Zelfstandig

Als een warmtepomp voortdurend op een lage COP draait is het financieel niet aantrekkelijk om de CV-ketel af te schaffen en over te stappen op een warmtepomp. Ook kan het zo zijn dat er net een nieuwe CV-ketel hangt en om die direct weg te doen is ook niet erg duurzaam. Daarom bestaan er ook hybride warmtepompen.
Een hybride warmtepomp kan worden aangesloten op de huidige CV-ketel. Er blijft dan gas gebruikt worden, vooral in situaties dat de warmtepomp een lage COP heeft. Er wordt dan dus alleen gas verbruikt als dat voor het  rendement aantrekkelijk is.
Een zelfstandige warmtepomp (wordt ook wel FullElectric warmtepomp of monovalente warmtepomp genoemd) neemt de verwarming volledig over. Er kan voor worden gekozen om de warmtepomp dan ook het warm water te laten verwarmen en elektrisch te gaan koken. Een pand kan dan volledig van het gas af. Dan kun je de netbeheerder vragen langs te komen en die plaats een zegel op de gasleiding. Magisch moment om mee te maken. Om helemaal van het gas af te gaan is financieel aantrekkelijker, omdat daarmee op vastrechtkosten wordt bespaard. Wij brengen altijd een duidelijk advies uit voor hybride of zelfstandig.

Maken warmtepompen veel geluid?

Een warmtepomp heeft buiten een ventilator staan. Die draait en maakt dus geluid en hij beweegt ook. Dat geluid kun je horen en die beweging kun je voelen. Zaak dus om goed na te denken over de plek van die ventilator. Op de dakkapel, boven je slaapkamer, is bijvoorbeeld meestal geen goede plek. Op het dak van de schuur, of op beugels aan een ongebruikte muur kunnen juist wel goede plekken zijn waardoor je helemaal geen last hebt van het geluid. Vooral hout is erg gehorig, dus de warmtepomp op houten balken zetten is vaak niet handig. Om het geluid en de trilling zoveel mogelijk te dempen, gebruiken wij altijd speciale rubberen pluggen of trillingsdempende voeten voor de montage. Doordat we goed opletten en overleggen waar de ventilator mag komen te staan, en doordat we trillingsdempende spullen gebruiken, hebben de meeste mensen geen last van geluid of trillingen. 

Zijn warmtepompen heel duur?

Nou, eigenlijk is een CV-ketel duurder. Dat zit zo. Een warmtepomp kost om te beginnen veel meer geld dan een CV-ketel, maar in het gebruik is een warmtepomp juist veel efficiënter en daardoor al snel goedkoper. Omdat een warmtepomp zo’n hoge efficiëntie heeft bespaard deze veel energie. Maar hij verbruikt ook wat energie en wel elektriciteit. Helaas is elektriciteit in Nederland momenteel veel zwaarder belast dan gas. Daardoor kan een warmtepomp nu nog niet altijd uit, ook al is het een veel efficiënter apparaat. Als gas in Nederland net zo zwaar belast zou zijn als elektriciteit, zouden alle Nederlanders waarschijnlijk al een warmtepomp hebben aangeschaft. Maar goed, daar gaan we zo langzamerhand wel naartoe bewegen, want de overheid wil nu ook graag dat we minder afhankelijk worden van gas. Daarom is er naast belastingverhoging op gas nu ook subsidie voor de aanschaf van een warmtepomp. De overheid geeft een duidelijk signaal af: mensen, stap over op een warmtepomp, want we willen de gaskraan graag dichtdraaien.

Rekenvoorbeeld graag!

Als je nou eens kijkt naar de komende 15 jaar? Wat kost een warmtepomp dan ten opzichte van een CV-ketel? Vijftien jaar is ongeveer de levensduur van een CV-ketel of warmtepomp, dus een goede termijn. We gaan uit van een gezin in Nederland, met één kind. In een normale situatie, dus met CV-ketel, gebruiken ze dan per jaar: 3500kWh en 1500m3 gas. We rekenen met actuele prijzen, er vanuit gaande dat de belasting op gas blijft stijgen, zoals de overheid heeft aangekondigd.

CV-ketel Warmtepomp hybride Warmtepomp zelfstandig
Aanschafkosten (incl. installatie) €1500 €5.000 €12.000
Subsidie €0 €1.700 €2.500
Onderhoud €1.080 €1.080 €2.160
Gasverbruik in m3 gas / Joule 22.500 m3 / 791 GJ 12.000 m3 / 422 GJ 0 m3 / 0 GJ
Gasverbruik in € €27.000 €14.400 €0
Elektraverbruik in kWh / Joule 52.500 kWh / 189 GJ 78.000 kWh / 280 GJ 100.500 kWh / 362 GJ
Elektraverbruik in € €13.125 €19.500 €25.125
Vaste kosten gasaansluiting €2.580 €2.580 €0
Totaal energieverbruik in Joule 980 GJ 702 GJ 362 GJ
Totaal energiekosten € €42.705 €36.480 €25.125
Netto totale kosten in 15 jaar tijd €45.285 €40.860 €36.785

Kan ik het wel warm krijgen met een warmtepomp?

Een CV-ketel werkt meestal samen met radiatoren, op hoge temperatuur, terwijl een warmtepomp liever op lage temperatuur werkt, en dat gaat beter samen met bijvoorbeeld vloerverwarming. Voor de meeste mensen geldt dat ze niet zonder horten of stoten de CV-ketel kunnen inruilen voor een warmtepomp. Vaak zijn er aanpassingen nodig, of is een hybride warmtepomp een betere oplossing. Soms kan er worden bijverwarmd met een houtkachel of infrarood-panelen (IR-panelen). Er zal altijd iemand met verstand van zaken moeten langskomen om je situatie op te nemen en een exacte berekening te maken, een advies te geven en een offerte te kunnen uitbrengen. Dus het antwoord is eigenlijk: als je van een expert het advies krijgt om je huis met een warmtepomp te verwarmen, dan kun je ervan uitgaan dat je het lekker warm krijgt / houdt. Als je via internet een offerte opvraagt zonder dat er iemand met je meedenkt en rekent is de kans groter dat je bedrogen uitkomt.

Is mijn huis nu wel of niet geschikt voor een warmtepomp?

Laten we ervan uitgaan dat je daarmee bedoeld “Kan ik het warm blijven krijgen en ben ik dan goedkoper uit dan met een CV-ketel?”, dan nog hangt het af van je persoonlijke situatie. Als je in een nieuwbouwhuis (na 2000 gebouwd) woont is een warmtepomp vaak wel aantrekkelijk, in een ouder huis moeten vaak aanpassingen worden gemaakt. Om je een beeld te geven hebben we een basis checklist gemaakt of je huis geschikt is voor een warmtepomp.

Moeten we echt allemaal aan de warmtepomp, of zijn er nog alternatieven?

We moeten dus niet allemaal aan de warmtepomp, maar het zal waarschijnlijk wel de meest gebruikte oplossing worden in de toekomst. Gelukkig zijn er ook veel alternatieven die in sommige gevallen een betere oplossing zijn. Voorbeelden daarvan zijn:

  • Infraroodpanelen –> Vooral handig als er nog geen CV-systeem aanwezig is in een pand, of om bij te verwarmen.
  • Houtkachels en palletkachels –> Vooral handig om de koude pieken in het jaar op te vangen. Kies wel voor een HR-kachel en neem er meteen een routfilter bij op je schoorsteen om je buren een plezier te doen. En vergeet niet duurzaam hout in te kopen.
  • Zonnecollectoren –> Kunnen een mooie aanvulling zijn op de warmtepomp of op de CV-ketel om bij te verwarmen. MEt name geschikt voor warm water (douchen), maar kan ook een rol spelen in ruimte verwarming.
  • CV-ketel op groen gas –> De technologie om zelf groen gas te maken is al beschikbaar. Bijvoorbeeld vanuit mest of biomassa, zoals resthout. Helaas gebeurt dit nog enorm weinig en is er te weinig potentieel om heel Nederland mee te verwarmen.
  • CV-ketel op waterstof –> Is nog heel erg duur, maar worden wat testen mee gedaan. Ook is het maken van waterstof nog heel inefficiënt, waardoor mensen zoals Elon Musk denken dat dit het sowieso nooit gaat worden.
  • Stadsverwarming / blokverwarming –> Wordt steeds meer toegepast, met name in nieuwbouwwijken. Biedt grote kansen als het gepaard gaat met duurzaam opgewekte warmte, en helaas is dat nu lang niet altijd het geval. Stadswarmte is nu vrijwel altijd monopolistisch en pakt voor mensen duur uit. Vaak wordt er bijvoorbeeld industriële restwarmte gebruikt. Dat klinkt duurzaam, maar het motiveerd de industrie natuurlijk niet om energie te gaan besparen, waar ze eigenlijk wel mee bezig zouden moeten zijn.

Het aller,allerbelangrijkste alternatief voor een warmtepomp is natuurlijk om je huis gewoon enorm goed te isoleren, zodat je bijna geen gas meer nodig hebt. Dit moedigen wij ook van harte aan.

Overtuigd van een warmtepomp, of meer weten?

Denk je dat je huis geschikt is voor een warmtepomp en zou je wel een offerte willen ontvangen? Plan een afspraak met ons in, we komen graag bij je langs!

Groenpand helpt gebouweigenaren energie onafhankelijk te worden.

Groenpand 2018 ©
085 401 19 12